Prawo do włączania w wychowanie programów profilaktycznych dają szkołą rozporządzenia i ustawy:
 

Rozporządzenie MEN i S z dn. 31-01-2003 r. w sprawie szczególnych form działalności wychowawczej i zapobieganie wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem.

 

Rozporządzenie MEN i S z dn. 31-01-2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół.

 

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dn. 19-08-1994 r.

 

Ustawa z dn. 26-10-1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

 

Ustawa z dn. 24-04-1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

 

 


 

Szkolenie Rady Pedagogicznej

na temat:

 

 

„Zapobieganie niedostosowaniu społecznemu w szkole – tworzenie programu profilaktyki”

 

 

przeprowadzone przez pedagoga szkolnego – panią G. Polak. w dniu 10.12.2002 r.

 

 

 

Prelekcję opracowano w oparciu o materiały zgromadzone podczas:

 

-          szkolenia zorganizowanego przez WOM w dn.30.09.2002r. na temat „Tworzenie szkolnego programu profilaktyki”

-          kursu zorganizowanego przez Samorządowy Ośrodek Doskonalenia w Częstochowie 15 i 19.11.2002r.

 

 

 

 

 

Zapobieganie niedostosowaniu społecznemu w szkole –tworzenie programu profilaktyki.

 

 

Szkoła inne placówki opiekuńczo- wychowawcze wspierając rozwój dzieci i młodzieży, mają również za zadanie ochronę zdrowia i stwarzanie warunków do zdobycia wiedzy i umiejętności służących przeciwdziałaniu wszystkiemu co zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu.

Obecnie coraz większa liczna uczniów zaczyna przejawiać zachowania sugerujące zagrożeniem niedostosowaniem społecznym. Wzrasta spożycie alkoholu wśród dzieci szkoły podstawowej, rozszerza się nikotynizm, modna stała się marihuana, a także zwiększył się stopień zainteresowania pornografią( nawet w młodszym wieku szkolnym). Te wszystkie czynniki powodują zachwianie w hierarchii  wartości i poszukiwanie łatwych i szybkich metod rozładowania lęku, niepewności i lub frustracji.

 

Symptomy niedostosowania społecznego.

 

1.       Wulgaryzmy, brak kultury osobistej- mogą one wynikać z:

-          obyczaj środowiskowy

-          wzorce wyniesione z domu

-          upust emocji

-          chęć zwrócenia na siebie uwagi

-          wyraz buntu , manifestowanie dorosłości

-          wzorce w mediach

-          zaburzone relacje osobowe nauczyciel- uczeń

-          brak reakcji nauczycieli i innych dorosłych

-          solidaryzowanie się z grupą o takich samych zachowaniach

-          ubóstwo języka

2.       Wagary – które mogą wynikać:

-          uległość wobec kolegów

-          trudności w nauce

-          surowy nauczyciel, strach przed klasówką

-          brak zainteresowań u uczniów

-          niemożność sprostania ambicjom rodziców

-          nuda na lekcjach

-          wyjścia rytualne(21 marca), atrakcje sezonowe

-          brak dyscypliny

-          poczucie bezkarności

-          złośliwość wobec nauczycieli

-          chęć zaimponowania innym

3.       Brak zainteresowania nauką – spowodowane:

-          niedostosowanie wymagań do możliwości uczniów

-          niejasne kryteria oceniania

-          faworyzowanie niektórych uczniów

-          mało przydatne życiowo informacje w programach szkolnych

-          lenistwo

-          osoba nauczyciela

-          brak systematyczności

-          jednorodny nudny pokaz

-          wpływ rówieśników w klasie

-          brak zainteresowania ze strony rodziców

-          ucieczka w ciekawsze pomysły

-          nauka dla oceny

4.       Palenie papierosów, narkotyki, alkohol – powodem może być:

-          ciekawość

-          odnalezienie się w grupie

-          reklama

-          pozowanie na „ macha”, filmy

-          wzór w dorosłych

-          sposób odreagowania stresu

-          moda, szpan

-          podkreślanie swojej dorosłości

-          uległość wobec grupy

-          przekora, bunt

-          nuda

-          nieumiejętność radzenia sobie z życiem

5.         Agresja może objawiać się poprzez:

-          odpowiedz na prowokację

-          wpływ środków masowego przekazu

-          bezkarność

-          negatywne wzorce

-          chęć zaistnienia w grupie

-          chęć dominowania

-          odreagowanie stresu

-          sposób na załatwianie spraw

-          prowokująca postawa dorosłych

-          nieumiejętność radzenia sobie z życiem

-          moda na agresję- brak kontaktów z rodzicami

-          zły przykład dorosłych

-          deprawacja potrzeb

 

Aby temu zapobiegać szkolne programy wychowawcze zawierają  profilaktykę i wykorzystują programy profilaktyczne do przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się patologii.

 

Współczesna profilaktyka naukowa wyróżnia trzy poziomy profilaktyki:

1.       profilaktyka pierwszorzędowa

2.       profilaktyka drugorzędowa

3.       profilaktyka trzeciorzędowa

Prawo do włączania w wychowanie programów profilaktycznych dają szkole ustawy i rozporządzenia:

1.       Rozporządzenie MEN i S z dn. 31 stycznia 2002r.zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz szkół.

2.       Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego z dn.19 sierpnia 1994r.

3.       Ustawa z dn.26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

4.       Ustawa z dn. 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

 

Do problemu profilaktyki możemy podejść dwukierunkowo, ponieważ profilaktyka zawiera w sobie czynniki ryzyka i czynniki chroniące.

  

 

Profilaktyka

 

 

Eliminacja lub redukcja czynników ryzyka

 

 

Czynniki ryzyka:

 

Cechy sytuacje, warunki sprzyjające powstania zachowań ryzykownych.

 

Najważniejsze zachowania ryzykowne:                            

-          palenie tytoniu

-          używanie innych środków (narkotyków, środków wziewnych, leków)

-          wczesna aktywność seksualna

-          zachowania agresywne i przestępcze

 

Wzmacnianie czynników chroniących

 

Czynniki chroniące:

 

Cechy, sytuacje, warunki zwiększające odporność na działanie czynników ryzyka

 

Najważniejsze czynniki chroniące:

-          silna wieź emocjonalna z rodzicami – okazywanie szacunku, wstrzymywanie się w obecności dziecka z uwagami, unikanie plotek, prowadzenie zajęć warsztatowych dla rodziców, prowadzenie zajęć integrujących w klasie, wykorzystanie rodziców na terenie szkoły np. zajęcia z rodzicem lekarzem

-          zainteresowanie nauką szkolną – klimat w klasie, organizacja zajęć pozaszkolnych, sportowych, konkursów, kół zainteresowań, pomocy psychologiczno- pedagogicznej

-          regularne praktyki religijne – dobry katecheta, współpraca z wychowawcami np. podczas rekolekcji, zasada tolerancji

-          poszanowanie prawa, wartości i autorytetów społecznych – podnoszenie ważności świąt np. Niepodległości, umieszczenie w statucie szkoły punktów odnośnie poszanowanie prawa, autorytetów, norm

-          przynależność do pozytywnej grupy rówieśniczej – zajęcia integrujące klasę, tworzenie klubów europejskich, harcerstwa i inne

 

 

Tworząc program profilaktyki najpierw przeprowadzamy diagnozę sytuacji w szkole stosując takie narzędzia jak: ankiety, obserwację, przegląd dokumentacji.

Zbieranie informacji:

Przegląd protokołów Rady Pedagogicznej, dziennik pedagoga, dzienniki zespołów samokształceniowych, księga wypadków szkoły, porady lekarskie, analiza spotkań z rodzicami, godziny wychowawcze, tematyka zebrań z rodzicami, bardzo duże znaczenie ma obserwacja.

Gdy nie ma widocznych czynników ryzyka ( profilaktyka pierwszorzędowa) należy skupić się na wzmacnianiu czynników chroniących.
 

                                                                                    G. Polak