Kornel Makuszyński – autor uśmiechniętych książek.
Scenariusz konkursu czytelniczego.

Tadeusz Pakuła - nauczyciel języka polskiego
SP im. Wł. Szafera w Żarkach


I. Rozwój współczesnych środków społecznej komunikacji przyczynił się do masowego odchodzenia od książki.

Dzieci i młodzież wykazują coraz mniejszą chęć i potrzebę czytania

Taka sytuacja zmusza polonistów i bibliotekarzy do ciągłego poszukiwania atrakcyjnych form i metod propagowania czytelnictwa.

SP im. Wł. Szafera w Żarkach jest organizatorem gminnych konkursów czytelniczych skierowanych do dzieci szkół podstawowych. Hasło przewodnie naszych imprez Kto czyta, nie błądzi podkreśla wagę czytelnictwa, które jest początkiem każdej innej formy edukacji, w tym tak ważnych jak nauka języków obcych czy obsługa komputera. Czytanie jest umiejętnością przydatną w dorosłym życiu człowieka, zaś czytanie ze zrozumieniem –umiejętnością niezbędną, bez której trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie we współczesnej skomplikowanej rzeczywistości.

II. III Gminny Konkurs Czytelniczy Kto czyta, nie błądzi poświęcony był twórczości Kornela Makuszyńskiego z okazji 50 rocznicy śmierci pisarza.

Zadaniem uczniów było przeczytanie powieści Szatan z siódmej klasy i dodatkowo jednej wybranej pozycji oraz zapoznanie się z biografią Makuszyńskiego. Przygotowanie uczestników, jak co roku, polegało na samodzielnej pracy z tekstami, wyszukiwaniu informacji, korzystaniu z różnego rodzaju źródeł. Wszyscy biorący udział w tej zabawie doskonale zdawali sobie sprawę, że samo przeczytanie lektur nie gwarantuje końcowego sukcesu. Należało wnikliwie poznać książki, a także poszerzyć swoją wiedzę o informacje dotyczące różnorakich kontekstów dzieła; jest rzeczą zrozumiałą, że lektura Szatana bez znajomości historii XIX w. w dużym stopniu zawęża odbiór książki.

Konkurs zorganizowany był we współpracy z Biblioteką Miejską i Gminną w Żarkach oraz z Miejskim i Gminnym Ośrodkiem Kultury w Żarkach. Wymienione instytucje ufundowały ciekawe nagrody książkowe oraz włączyły się, jak co roku, w akcję propagowania czytelnictwa. Dom Kultury przygotował oryginalną scenografię, która była tłem zmagań młodych czytelników.

W Domu Kultury, gdzie odbyła się impreza, panowała odświętna atmosfera przypominająca wszystkim, że konkurs jest świętem książki i czytelnictwa.

Do zabawy przystąpiło ponad 60 uczestników ze szkół gminy Żarki, do finału komisja złożona z polonistów i bibliotekarzy wybrała 10 osób.

Cześć pierwsza – rozwiązywanie testu wielokrotnego wyboru poprzedzona była losowaniem miejsc i kodowaniem prac.

W przerwie, gdy komisja sprawdzała testy, uczniowie mogli obejrzeć przedstawienie Sztuka podpowiadania, przygotowane na podstawie tekstu Bezgrzeszne lata. Członkowie koła polonistycznego opracowali specjalne wydanie gazetki poświęcone życiu i twórczości K. Makuszyńskiego.

Część finałowa to turniej najlepszych czytelników przy udziale widowni. Finaliści zajęli miejsca na scenie, skąd odpowiadali na pytania. Widzowie mogli sprawdzać swoją wiedzę, kibicując swoim kolegom.

Nasz konkurs jest bardzo dobrą formą wymiany doświadczeń nauczycieli i bibliotekarzy oraz wszystkich zainteresowanych propagowaniem czytelnictwa.

Uzmysławia potrzebę współdziałania w zakresie akcji edukacyjnej, której wagę trudno przecenić.

Jestem przekonany, że organizowana przez nas od trzech lat akcja Kto czyta nie błądzi przyczyni się do wzrostu zainteresowania przez dzieci książką, co będzie dla nas, polonistów najlepszą nagrodą za wkładany trud dydaktyczny i wychowawczy.


Szatan z siódmej klasy
- test


1. Daty urodzin i śmierci Kornela Makuszyńskiego to:

a) 1884-1953

b) 1798-1853

c) 1905-1975

d) 1864-1939

2. W 1929 roku K. Makuszyński otrzymał honorowe obywatelstwo:

a) Krakowa

b) Zakopanego

c) Lwowa

d) Gdańska

3. Która z książek K. Makuszyńskiego nie została sfilmowana?

a) Przygody wesołego diabła

b) Szatan z siódmej klasy

c) Przyjaciel wesołego diabła

d) Wyprawa pod psem

4. Debiut pisarza, utwór Połów gwiazd to:

a) zbiór poezji

b) zbiór legend

c) zbiór recenzji teatralnych

d) baśń

5. Entuzjastycznie przyjęte przez młodzież wspomnienia pisarza z 1925 r. to:

a) Awantury arabskie

b) Pieśń o ojczyźnie

c) Dusze z papieru

d) Bezgrzeszne lata

6. Gdzie rozpoczyna się akcja powieści Szatan z siódmej klasy?

a) w Wiśle

b) w Łowiczu

c) w Warszawie

d) w Gdańsku

7. Gdzie rozgrywa się akcja właściwa?

a) w Warszawie

b) w Kownie

c) w Wąchocku

d) w Bejgole

8. Kim dla Pawła Gąsowskiego był Iwo?

a) bratem

b) szwagrem

c) przyjacielem

d) znajomym ze studiów

9. Czego szukali bandyci w domu państwa Gąsowskich?

a) dokumentów

b) pieniędzy

c) obrazów

d) drzwi

10. O jakiej ważnej postaci historycznej wspomina się w powieści ?

a) o Neronie

b) o Kościuszce

c) o Starzyńskim

d) o Napoleonie

11. Adam przebywał w domu Iwo Gąsowskiego, ponieważ:

a) zaprosiła go Wanda

b) trafił przypadkowo podczas wędrówki wakacyjnej

c) wysłali go tam rodzice

d) zaprosił go profesor Gąsowski w celu wyjaśnienia pewnej tajemnicy

12. Skąd Adaś dowiedział się o historii domu ?

a) opowiedział mu ją właściciel

b) przeczytał w pamiętniku księdza Koszyczka

c) odnalazł w bibliotece pozycję na ten temat

d) dowiedział się od staruszka, sąsiada

13. Jaka książka pozwoliła rozwiązać zagadkę?

a) Nieboska komedia

b) Pan Tadeusz

c) Boska komedia

d) Potop

14. Kim był Burski?

a) harcerzem- kolegą Adasia

b) jednym z opryszków

c) nauczycielem języka polskiego

d) narzeczonym Wandy

15. Bejgoła to miejscowość znajdująca się

a) na Podhalu

b) na Kujawach

c) na Wileńszczyźnie

d) w okolicach Lwowa

16. Jakie ostrzeżenie przesyła Adaś przyjaciołom z Bejgoły w momencie uwięzienia?

a) wypędźcie oszusta

b) zatkajcie komin

c) zamknijcie okiennice

d) strzeżcie domu

17. Przodek Gąsowskich, Eustachy, szambelan króla Stanisława przedstawiony był na portrecie z jednym okiem, ponieważ:

a) stracił oko w czasie powstania styczniowego

b) była to jego ułomność od urodzenia

c) autor portretu okłamał gospodarza domu w czasie gry w karty i został wyrzucony, nim zdążył namalować drugie oko

d) jedno z dzieci pradziadka Iwo Gąsowskiego zamalowało jedno oko białą farbą

18. Miała anielską duszę i nieustający katar. Mowa o:

a) Wandzie

b) matce Wandy

c) matce Adasia

d) Domicelii Gąsowskiej

19. Jeden z braci Adama miał na imię:

a) Jaś

b) Zbyś

c) Grześ

d) Tomek

20. Szatan z siódmej klasy to powieść:

a) obyczajowa

b) historyczna

c) fantastycznonaukowa

d) sensacyjno-detektywistyczna

21. Gdy Adaś przeszukuje strych, zauważa coś tajemniczego.

Pod dachem ktoś wisi!- szepnął Adaś zduszonym głosem.

Był to:

a) pajac przypominający postać ludzką

b) strach na wróble

c) Francuz, który udawał nieżywego

d) wisielec

22. Adaś przypomniał sobie o dziwnym zdarzeniu we Francji, o którym czytał przed dwoma laty. Pewien dom chciał kupić nieznany człowiek za bardzo wysoką cenę, ponieważ:

a) była w nim bardzo cenna filiżanka z kolekcji Napoleona Wielkiego

b) w piwnicy ukryty był skarb bogatej rodziny złotników

c) z północnego okna roztaczał się wspaniały widok na Sekwanę

d) była to stara rezydencja jego przodków

23. Gdzie Francuz, który przybył do Bejgoły, znalazł list Kamila de Berier?

a) na strychu

b) wśród starodruków w Bibliotece Miejskiej Paryża

c) podarował mu go pradziadek

d) w starej książce kupionej u antykwariusza

24. Kto uwolnił Adama z piwnicy domu, w którym przebywali przestępcy?

a) Francuz

b) Iwo Gąsowski i jego brat

c) Burski i jego koledzy, harcerze

d) policja.

25. Od wczoraj chodzę po całej okolicy – mówił ksiądz Kazuro. Byłem w siedmiu dworach, u siedmiu znakomitych dziedziców. Ksiądz chciał:

a) prosić o pomoc w remoncie starego kościoła

b) rozmienić 100 złotych, które dostał od Francuza

c) odszukać Adasia, który zniknął w tajemniczy sposób

d) zaprosić dostojnych gości na otwarcie nowej plebanii

26. Ksiądz Kazuro opowiadał Adasiowi o młodym księdzu, który:

a) założył szkołę dla biednych dzieci

b) był świadkiem powrotu wojsk napoleońskich spod Moskwy

c) brał udział w powstaniu styczniowym

d) odkupił od państwa Gąsowskich drzwi z letniego domku

27. Szatan z siódmej klasy kończy się informacją o miejscu i czasie napisania książki:

a) Zakopane, lato 1937 r.

b) Warszawa, lato 1937 r.

c) Wilno, zima 1937 r.

d) Zakopane, lato 1938 r.

28. Najbardziej charakterystyczna cecha wyglądu Iwo Gąsowskiego to:

a) niski wzrost

b) długa broda

c) nieprzeciętna tusza

d) rude włosy

29. Ostateczne odnalezienie miejsca ukrycia skarbu Adaś zawdzięcza znajomości bajki o lisie i bocianie autorstwa:

a) I. Krasickiego

b) A. Mickiewicza

c) La Fontaine’a

d) A. Fredry

30. Pierwszy rozdział powieści nosi tytuł:

a) Szatan wyskakuje z pudełka

b) Diabeł wyskakuje z pudełka

c) Diabeł wyskakuje z piwnicy

d) Diabeł wskakuje do wanny z wodą


Odpowiedzi

1. a

2. b

3. d

4. a

5. d

6. c

7. d

8. a

9. d

10. d

11. d

12. b

13. c

14. a

15. c

16. d

17. c

18. b

19. a

20. d

21. b

22. a

23. d

24. c

25. b

26. c

27. a

28. b

29. c

30. b

II Zadania części finałowej

Zad. Nr 1 Uczniowie losują koperty ze zwrotkami Przygód Koziołka Matołka.

W tym roku Koziołek Matołek, bohater książki K. Makuszyńskiego i Walentynowicza obchodzi swoje 70 – te urodziny. Nasze zadanie jest zabawą. Proszę wpisać brakujące wyrazy. Jeżeli wpiszesz wyraz zgodny z pierwowzorem, otrzymujesz 2 pkt., jeżeli dowolny wyraz rymujący się – 1 pkt. Każdy uczeń recytuje swoją zwrotkę.

I

Wszystkie mądre polskie kozy,

-By je zliczyć, nie mam siły!

Na naradę się zebrały

I rzecz taką..................:

II

W sławnym mieście ......................

Tacy sprytni są kowale,

Że umieją podkuć kozy,

By chodziły w pełnej chwale.

III

Przeto koza albo kozioł,

Jakaś bardzo mądra .................,

Aby podkuć się na prośbę,

Musi pójść do Pacanowa.

IV

A gdy wróci ten wędrowiec,

Już podkuty, ale zdrowy,

Wszystkie kozy się dowiedzą,

Czy to dobrze mieć ...............

V

Kto ten dzielny?

Kto się zgłasza?

Ja – zakrzyknął w głos koziołek.

Miał maleńką, piękną bródkę,

A wołano nań:.....................

VI

Czule żegnał go ród kozi,

Mama i sędziwy tata,

A Matołek wziął tabołek

I wędruje na skraj ...................

VII

Kiedy znalazł się na drodze,

Po raz pierwszy na wolności,

Skoczył w górę nasz koziołek,

Aby rozprostować ...................

VIII

Nagle ujrzał dwa ....................,

Więc zapytał:- Proszę panów,

Może mi panowie wskażą,

Gdzie to miasto jest Pacanów?

IX

Rzekł mu jeden: - Idź przed siebie,

Trochę w prawo, trochę w lewo,

Przepłyń morze, przeskocz góry,

Aż napotkasz uschłe ........................

X

Nagle przerwał i zakrzyknął:

Niech ratuje się kto zając!

A koziołek smyk na drzewo,

Przed psem strasznym .........................

Zad. Nr 2 Uzupełnij tytuł książki K. Makuszyńskiego właściwym wyrazem ( tytuły losowane przez uczniów )

„.................................... o Basię”

„O .........................., co ukradli księżyc”

„O dwóch ..................., co ukradki księżyc”

„...................................... lata”

„Bezgrzeszne ......................”

„Panna z ....................... głową”

„............................ panny Ewy”

„Skrzydlaty............................”

„Przyjaciel...................... diabła”

„Przygody Koziołka .......................”

Zad. nr 3 W powieści „Szatan z siódmej klasy” odnajdujemy bardzo dużo cytatów innych pisarzy.

W podanym zestawie wykreśl nazwisko tego, którego cytat nie pojawił się w książce.

A. Mickiewicz

J. Słowacki

A. Fredro

T. Różewicz

W. Szekspir

A. Dante

Zad. nr 4 Jaki związek z powieścią „Szatan z siódmej” klasy mają następujące przedmioty?( uczniowie losują karteczki z wyrazem )

obraz

list

pióro

lody

drzwi

łódź

drabina

gniazdo

rękopis

książka

Zad. nr 5 Pytania dotyczące biografii pisarza ( każdy uczeń losuje 2 pytania )

1. Jak krytyka nazywała K. Makuszyńskiego?

2. Gdzie urodził się K. Makuszyński?

3. W jakiej książce K. Makuszyński opisał swoje lata dziecięce?

4. Co studiował K. Makuszyński?

5. Co, oprócz powieści, pisał K. Makuszyński?

6. Jaką funkcję pełnił pisarz w teatrze?

7. Jakie kraje odwiedził pisarz?

8. Jaką ważną nagrodę otrzymał pisarz?

9. Podaj nazwę akademii, której pisarz był członkiem.

10. Gdzie mieszkał K. Makuszyński w czasie okupacji?

11. Podaj nazwę miasta, którego pisarz był honorowym obywatelem.

12. Gdzie został pochowany K. Makuszyński?

13. Do jakich gazet pisał K. Makuszyński artykuły? Podaj tytuły gazet.

14. Jaki zawód wykonywała druga żona pisarza?

15. Jakie kursy prowadził pisarz dla górników na Śląsku?

16. Kim z zawodu był ojciec K. Makuszyńskiego?

17. W jakich miastach K. Makuszynski pełnił funkcję kierownika literackiego teatru?

18. Gdzie znajduje się muzeum pisarza?

19. Z czego utrzymywał się pisarz, będąc uczniem gimnazjum?

20. Co studiował K. Makuszyński na Sorbonie w Paryżu?

Odpowiedzi

1. autor uśmiechniętych książek, słoneczny pan, pisarz, który ma słońce w herbie

2. w Stryju

3. w Bezgrzesznych latach

4. polonistykę i romanistykę

5. wiersze, felietony, recenzje

6. krytyka teatralnego

7. Belgię, Czechy, Hiszpanię, Szwajcarię, Anglię

8. Państwową Nagrodę Literacką

9. Polska Akademia Literatury

10. w Warszawie

11. Zakopane

12. na cmentarzu na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem

13. Kurier Warszawski, Rzeczpospolita, Warszawianka, Ilustrowany Kurier Codzienny

14. śpiewaczka estradowa

15. języka polskiego, historii

16. wojskowym, pułkownikiem

17. Lwów, Kijów

18. w Zakopanem

19. z korepetycji

20. romanistykę

Zad. nr 6 Podaj numer fotografii, która przedstawia K. Makuszyńskiego ( uczniowie oglądają zestaw 4 fotografii; na karteczkach zapisują numer wybranej przez siebie )

Zad. nr 7 Napisz krótką recenzję wybranej przez siebie powieści K. Makuszyńskiego, zachęć uczniów do przeczytania książki ( około 8 zdań )